Je was altijd die vrouw die alles aankon. De gedreven ondernemer, degene bij wie alles vanzelf leek te gaan. Drukte? Daar kreeg jij juist energie van. Stress? Die zag jij vooral als een teken dat je goed bezig was. Ja, je voelde wel eens zwaarte in je lichaam en je nam een paracetamol als je hoofdpijn had. En hmm inderdaad de laatste tijd was dat ongeveer elke dag… Maar ja, het werk trekt. Het moet af. Er zijn deadlines. Klanten die graag hun producten willen. En jij wil je reputatie hooghouden dat je altijd supersnel reageert. Dus je gaat maar door.
Totaal de signalen van je lichaam negerend. Totdat het ineens niet meer ging. Je lijf trok aan de noodrem en plotseling was je opgebrand. Een burn-out. Je had er misschien wel eens over gehoord, maar nooit gedacht dat het jóu zou overkomen.
1 op de 5 mensen op de werkvloer ervaren burn-outklachten. De druk in de maatschappij wordt als hoog ervaren en mensen zijn er niet tegenop gewassen om daar goed mee om te gaan.
En toen, net toen je dacht dat je weer een beetje op adem begon te komen, begon er iets anders te knagen. Een gevoel van onrust, van paniek zelfs. Een angst die diep in jou genesteld zat en niet meer leek te vertrekken. De burn-out bleek slechts het begin. Wat je nu ervaart, benoemt de arts een angststoornis. Maar hoe zit dat precies? Wat is het verschil tussen burn-out en een angststoornis. En waarom ontwikkelen zoveel vrouwen juist na een burn-out zoveel angst?
Wat is een burn-out precies?
Een burn-out is veel meer dan een beetje moe zijn. Je ligt er compleet af. Zo moe, dat alleen al je zelf uit bed hijsen, wassen en aankleden al een hele kluif voor je is. Je bent blij dat je na je ontbijt weer op de bank neer kunt ploffen en kunt slapen of in ieder geval rusten. Alle prikkels zijn te veel. Je kunt slecht tegen harde geluiden, de tv, kinderen, de letters in de krant of een boek. Het is je allemaal te veel.
Het is het resultaat van langdurige, chronische stress, meestal gekoppeld aan werkdruk, perfectionisme en het gevoel dat je continu aan verwachtingen moet voldoen. Je lichaam en geest zijn letterlijk opgebrand, omdat je té lang bent doorgegaan zonder voldoende rust, ontspanning en tijd om op te laden.
Meer symptomen van een burn-out zijn extreme vermoeidheid, concentratieproblemen, emotionele uitputting en cynisme. Je voelt je opgejaagd, slaapt slecht, bent prikkelbaar en kunt het gevoel hebben dat alles zinloos is geworden. Het is een duidelijk signaal van je lichaam dat het écht niet meer gaat, hoe graag je ook zou willen blijven doorzetten.
Wat is een angststoornis dan precies?
We leren dat een angststoornis een psychische aandoening is, waarbij je constant last hebt van hevige, vaak irreële angstgevoelens die je leven enorm beperken. Het gaat verder dan gezonde spanning of nervositeit; het beïnvloedt je dagelijks functioneren aanzienlijk.
Je kunt bijvoorbeeld last hebben van paniekaanvallen, waarbij je plotseling wordt overvallen door een intens gevoel van angst, met symptomen als hartkloppingen, zweten, duizeligheid en het gevoel dat je de controle verliest. Andere vormen van angststoornissen zijn sociale angst, specifieke fobieën (zoals rijangst of hoogtevrees), en gegeneraliseerde angststoornis, waarbij je je continu zorgen maakt over allerlei zaken in je leven.
Mijn visie op een angststoornis.
Stel dat het geen ‘psychische aandoening’ is maar dat het een manier van jouw systeem is om te overleven.
Ons systeem, lichaam, geest en ziel, werken zeer nauw met elkaar samen.
Een fysieke reactie is altijd een gevólg van wat er emotioneel speelt. Ons systeem zoekt altijd balans. Dus als je in je hoofd heel druk bent en veel druk ervaart, omdat je het goed wil doen, gaat je lichaam reacties geven om jou meer rust te geven. Zoals bijvoorbeeld hoofdpijn.
Het lichaam ‘geeft’ je hoofdpijn, zodat je gaat rusten en jij dus zowel fysiek als mentaal emotioneel tot rust zou kunnen komen.
Maar als jij nog steeds denkt dat iets af moet, dat je het niet kunt maken om het op te schuiven, of om ‘nee’ te zeggen en je neemt een paracetamol zodat je door kunt, dan gaat je lichaam sterkere reacties geven om jou rust te geven. Meer hoofdpijn, nekklachten omdat spieren te strak aangespannen worden of je struikelt over je eigen benen en verdraaid je knie, waardoor je wel móet gaan zitten. Echt, ons systeem zit fantastisch in elkaar. Als je het maar wil zien.
Uiteindelijk doet ons systeem dat om te overleven.
Want stel dat je altijd maar door gaat en door gaat, dan werk je je letterlijk dood. En dat is niet waarom we op deze aardbol zijn gekomen.
Dus in mijn optiek is angst een gevolg van bepaalde overtuigingen die mensen hebben, waar zij zich niet altijd bewust van zijn.
Waarom ontwikkel je angst na een burn-out?
Veel vrouwen die een burn-out hebben doorgemaakt, ervaren daarna vaak een periode waarin ze zich kwetsbaar, onzeker en minder veerkrachtig voelen. Na maanden of zelfs jaren van chronische stress staat je zenuwstelsel voortdurend op scherp. Het lichaam blijft als het ware in een constante staat van alarm =spanning =angst. Ook al is het directe gevaar (de overbelasting op het werk) inmiddels geweken.
Wat er gebeurt is dat je brein hyperalert blijft op nieuwe stresssituaties. Hierdoor raak je gevoeliger voor angstgevoelens. Je brein heeft geleerd dat stress gevaar betekent, en reageert nu ook op kleine prikkels alsof het levensbedreigend is. Dit kan zich uiten in overdreven bezorgdheid, constante alertheid, en het vermijden van situaties die eerder nooit problematisch waren.
Daarnaast speelt ook zelfvertrouwen een grote rol. Een burn-out tast je gevoel van controle en zelfvertrouwen ernstig aan. Je kunt gaan twijfelen aan jezelf, aan je vermogen om uitdagingen aan te kunnen. Deze onzekerheid voedt angstgevoelens verder, waardoor je makkelijker in een vicieuze cirkel van angst terechtkomt. Maar let op.
De ‘grap’ is; De overbelasting op het werk is helemaal niet het werkelijke probleem en is dus ook niet de oorzaak van de burn-out.
Wat dan wel?
De kernoorzaak van een burn-out ligt veel meer in de onderlaag van je systeem. In je onbewuste brein. De kernoorzaak van een burn-out is angst. Het komt er in het kort op neer dat je het lastig vindt om grenzen aan te geven, ‘nee’ te zeggen en te kiezen wat voor jou goed voelt. En deze issues komen weer voort uit overtuigingen van “Ik wil het wel goed doen, anders vinden ze me niet professioneel of kundig genoeg. Met als gevolg dat ze je zouden kunnen afwijzen. En deze angst voor afwijzing is een primaire angst die voortkomt uit je jeugdervaringen en opvoeding.
Van deze angst ben je je waarschijnlijk totaal nog niet bewust, maar het is wel (mede) de oorzaak van een burn-out.
Je bent je van de eerste angst helemaal niet bewust en van de tweede angst (als gevolg van de burn-out) wel.
Wat kun je eraan doen?
Gelukkig is er goed nieuws: Ik spreek dus niet van een angststoornis, maar van angstgevoelens na een burn-out. Deze gevoelens hoeven niet permanent te zijn. Met de juiste aanpak kun je niet alleen herstellen, maar zelfs sterker terugkomen. Hier zijn enkele krachtige stappen die je kunt zetten:
1. Erken wat er aan de hand is
Herkennen en erkennen dat je kampt met angst is de eerste stap naar herstel. Probeer jezelf niet te veroordelen of te bekritiseren. Angst is niet iets waarvoor je je hoeft te schamen. Het is simpelweg een teken dat jouw lichaam en geest om aandacht en zorg vragen.
2. Zoek ondersteuning en professionele hulp
Professionele begeleiding, zoals coaching of therapie, kan een enorm verschil maken. Bijvoorbeeld hypnotherapie helpt om angstpatronen te doorbreken en nieuwe, gezondere denkpatronen aan te leren. Juist omdat de angst diepgeworteld ligt als oorzaak van je burn-out. Daarom is het belangrijk om hier gericht en professioneel mee aan de slag te gaan.
3. Leer ontspanningstechnieken
Ontspanningsoefeningen zoals ademhalingstechnieken, meditatie en mindfulness kunnen je zenuwstelsel helpen kalmeren en het gevoel van constante alertheid verminderen. Ze leren je lichaam opnieuw wat ontspanning is en creëren ruimte om herstel mogelijk te maken.
4. Bouw zelfvertrouwen stap voor stap weer op
Zelfvertrouwen herstel je door jezelf kleine succeservaringen te gunnen. In plaats van door je angst heen tóch activiteiten gaan doen, ben ik meer voorstander van het eerst aanpakken van je angst en deze leren loslaten, waardoor je je beter voelt en je verlangen om iets te ondernemen groeit. Daardoor kun je met een stukje gezonde spanning iets op te pakken. Elke keer als je merkt dat je iets kunt of hebt gedaan, groeit je vertrouwen.
5. Zorg goed voor jezelf
Voldoende rust, gezonde voeding, regelmatig bewegen en jezelf toestaan om plezier te maken zijn cruciale elementen om het herstelproces te ondersteunen. Je lichaam en geest hebben deze steun nodig om de balans te herstellen.
Neem je angst serieus, maar weet dat je niet alleen bent
Als vrouwelijke ondernemer is het soms extra lastig om toe te geven dat je angst ervaart. Je bent immers gewend om sterk en onafhankelijk te zijn. Maar juist door te erkennen wat er speelt en hulp te zoeken, toon je echte kracht en moed.
Onthoud: je bent niet zwak omdat je angst ervaart. Je bent juist sterk omdat je ermee aan de slag gaat. Angst en een burn-out zijn duidelijke signalen van je lichaam en geest dat je leven anders mag worden ingericht. Een uitnodiging om terug te keren naar wat écht belangrijk is voor jou.
Je bent niet alleen in dit proces. Met de juiste aanpak, aandacht en zorg, kom jij hier sterker uit dan ooit tevoren.
Wil jij je issue bij de kern aanpakken? Stuur me een mail op joke@deangstexpert.nl dan kunnen we een gesprek inplannen en onderzoeken op welke manier ik je het beste kan helpen.